DENKEN

Bladerend door New Age boeken en kijkend op gelijkgestemde sites treft het me dikwijls dat men een hoop wijze raad heeft voor elkaar, die in het kort hierop neerkomt: alle wijsheid is te vinden in jezelf.
Om jezelf te kunnen 'realiseren' dien je te mediteren, te voelen, en de weg van je hart te volgen. Daarbij dien je dan ook je hoofd minder te gebruiken omdat anders de rest niet tot z'n recht kan komen.
Dan, wordt ons steeds weer beloofd, zal het een stuk beter met ons gaan.

Alsof denken en intelligentie vieze woorden zijn.
Hoewel ik in principe best respect wil hebben voor mensen die zichzelf en de wereld zo eenvoudig weten uit te leggen, word ik er ook behoorlijk kriegelig van. Ik hou niet van mensen die me vertellen dat denken mijn groei in de weg zit. Sterker nog: ik ben ervan overtuigd dat ze ongelijk hebben.
En wel om verschillende redenen.
Een klein uitstapje naar de spirituele grootheden uit onze spirituele geschiedenis laat zien dat mensen als Jezus, Boeddha, Yogananda, Theresa van Avila, Dag Hammarskjöld, Carl G. Jung en Frère Roger van Taizé, om er maar een paar te noemen, bijzonder intelligente mensen waren. Zij zouden hun boodschap, methodes, wijsheden en leringen niet hebben kunnen verspreiden als ze niet een diep inzicht hadden gehad in de menselijke natuur, in traditionele methodes en moderne psychologie, en geen creatieve en scherpe denkers waren geweest.
Hetzelfde geldt voor mensen die nog leven, zoals Eckhart Tolle, Ken Wilber, de Dalai Lama en Thich Nhat Hanh.
Blijkbaar gaan die twee - denken en contempleren - uitstekend samen.

Daarentegen ben ik bij typische New Age typen nooit een heldere denker tegengekomen. Integendeel: verwardheid, vaagheid, gebrek aan logica, oppervlakkigheid en zelfoverschatting zijn bij velen opvallend aanwezig.
Over 'die wetenschappers' wordt met minachting gesproken, alsof men ooit zelf met wetenschap te maken heeft gehad.
Van enige algemene ontwikkeling is meestal geen sprake, want wie alles in zichzelf zoekt hoeft geen boek te lezen dat nieuwe gezichtspunten stimuleert en geen enkele intellectuele inspanning te verrichten.
Wat vaak wel goed is ontwikkeld is het zakelijk instinct. Sommigen zien er geen been in een praktijk in het een of ander te beginnen met minimale kennis van zake, en voor hun diensten behoorlijk wat geld te vragen.

Als we geloven dat we onze 'uitrusting' met een doel mee hebben gekregen, dan is het dwaas om te roepen dat we de helft in de afvalbak moeten dumpen om te kunnen genieten van de andere helft.
Beide hersenhelften zijn ons kostbaar erfgoed.
Wie niet denkt verliest. Net zoals iemand die alleen maar denkt en zijn intuïtie en creativiteit laat liggen, verliest.
De wérkelijk grote geesten lieten niets liggen; zij bouwden voort op wat anderen hen geleerd hadden, en kozen daaruit hun eigen inspiratie.
Zij waren zich bewust van waar ze vandaan kwamen, van hun eigen culturele en spirituele geschiedenis.
Wij kleine zielen kunnen ons daaraan optrekken, wanneer we tenminste die moeite willen nemen.
Het is NIET allemaal in onszelf te vinden. Dat is een hardnekkig misverstand. We zijn geen eiland, op wonderbaarlijke wijze geïmplanteerd met universele wijsheid; we bevinden ons in de schaduw van hen die ons voorgingen, en van hen die na ons komen.
Voor wijsheid moet gewerkt worden. Het komt niet uit onze navel.
Bij het vervullen van onze persoonlijke opdracht zijn onze hersens onontbeerlijk.
De geschiedenis van hen die ons de weg kunnen wijzen, bewijst het.

SPIRITUALITEIT ONDER DE LOEP

Veel mensen zijn in de ban van spiritualiteit, en laten geen gelegenheid voorbijgaan om iets spiritueel te duiden, of anderen van hun spirituele levenswandel of zelfs hun spirituele superioriteit te verwittigen.
Laten we even naar het begrip 'spiritualiteit' kijken.
Letterlijk betekent het alles wat onze Spiritus, onze geest betreft.
Dat is nogal wat.
Het is me opgevallen dat in van oorsprong katholieke streken velen bij het woord 'spiritualiteit' maar in één richting denken: dat wat de kerk daaronder heeft verstaan door de eeuwen heen. Heiligen waren spiritueel, en monniken.
Voor gewone mensen kwam dat woord niet in aanmerking. Alsof die geen geest hadden.
Voor mensen die de kerk de rug toe hebben gekeerd heeft het woord soms zelfs een nare klank gekregen, en spirituele interesses hebben is voor hen bepaald geen aanbeveling.

Met de opkomst van de New Age-cultuur heeft het begrip spiritualiteit een nieuwe klank gekregen. Spiritualiteit, of liever 'zingeving' is Big Business geworden, en de producenten van al dat spiritueels verdienen er miljoenen mee.
Zij zijn niet bekommerd om onze vooruitgang. Spiritualiteit is een product als ieder ander. Menigeen begint zijn eigen toko. Klanten genoeg. Men gelooft en propageert 'dat er méér is' (kan het nog vager?) en ineens is iedereen spiritueel die naar Char kijkt, of Het Tiende Inzicht van James Redfield heeft gelezen.
Met het woord spiritualiteit kun je alle kanten op. Het is in onze cultuur het ruimste, vaagste en minst bepaalde begrip waar we mee te maken hebben, en daarom valt alles wat we zo benoemen er moeiteloos onder.

Het is ook een polariserend woord. Het kan vrienden verdelen en echtgenoten uit elkaar drijven. Daar kennen we allemaal voorbeelden van. Spiritualiteit wordt dan niet gezien als een deel van ons menszijn, maar als een hobby die bedreven wordt, of een kronkel in ons verstand. Tijdverdrijf of tijdverspilling, al naar gelang.
Hangt dan de definitie van spiritualiteit uitsluitend van onszelf af?
Misschien wel. Hoewel we allemaal geestelijke wezens zijn, is de plaats die we toekennen aan spiritualiteit niet voor iedereen dezelfde. Voor de een zal het een doorlopend 'weten' zijn dat geen nadere definitie behoeft, voor een ander zit het in het beleven van bijzondere ervaringen of gewoon in iets wat hem in zijn ziel raakt, en voor een derde zal het een begrip zijn dat gelijk staat aan een zeldzame openbaring die slechts enkele uitverkorenen geschonken wordt.
Voor mij persoonlijk is de sleutel tot spiritualiteit 'verwondering'
Ik mediteer (tot m'n schande) niet, en ik heb nog nooit een spirituele cursus gevolgd. Geesten willen zich maar niet aan mij openbaren. Ik doe niet aan Reiki en niet aan healing, en de Tarot is voor mij even Chinees als de I Ching.
Maar mijn hemel wat valt er toch veel geestelijk voedsel voor m'n voeten. Een toevallige ontmoeting, een intens gesprek, een regenboog en een heldere sterrenhemel, allemaal spirituele belevenissen.
Ooit in het hart van een bloem gekeken en de geometrie bewonderd? Een insect onder de microscoop bestudeerd? Een zandkorrel?
Dat is zo goed als mediteren. Een boek, een inzicht dat niet van James Redfield maar uit mezelf komt, een verhaal of gedicht dat me raakt, een mens die me lief is, een verband dat opeens zo duidelijk wordt dat ik niet snap het nooit eerder ontdekt te hebben: dat is spiritualiteit. Ervaren dat we méér zijn dan dagelijkse beslommeringen. Weten dat het leven niet alleen oneindig, maar vooral oneindig boeiend is, en dat we die rijkdom zomaar kadoo krijgen.
Het gaat niet om het doel, maar om de weg, zeggen Zenboeddhisten.
En gelijk hebben ze.
.
Verwondering verwijst naar een andere dimensie. Ver-wonder-ing maakt ons vatbaar voor het wonder dat besloten ligt in de manifestaties van het alledaagse. Verwondering is even stilstaan. Niet kijken maar zien.
Spiritualiteit, hoe verschillend geïnterpreteerd ook, is een weg die ruimte geeft aan wat ons overstijgt.
Aan het geheim, aan het Mysterie.
En vooral: ruimte aan verwondering.